حیات در کره زمین که مدام در جنب و جوش و حرکت است، بیشترین انرژی جنبشی، گرمایی و شیمیایی خود را از نفت میگیرد. در واقع به یاری این ماده حیاتی است که کوچکترین موتور ماشین تا غولآساترین ناوگانهای سنگین به حرکت در میآید و هزاران نوع تولیدات و مصنوعات صنایع سنگین و جدید پتروشیمی، کودهای شیمیایی، فرآوردههای دارویی، پارچهها و الیاف مصنوعی، پلاستیکها، چسبها، فرآوردههای بهداشتی و آرایشی و پوششهای استحفاظی ساخته میشود. خوشبختانه کشور ما که در دل خلیج نفت خیز فارس آرمیده است، به عنوان یکی از منابع و معادن بزرگ نفت و گاز جهان به شمار میرود. از همین رو تربیت نیرو انسانی متخصص و کارآمد برای بهرهبرداری درست و بهینه از این سرمایه خداداد و جوابگویی افراد به نیازهای آتی صنعت نفت کشور، بسیار ضروری است. به همین منظور مجموعه کارشناسی مهندسی نفت که دارای چهار گرایش مهندسی اکتشاف نفت، مهندسی استخراج نفت ـ مخازن نفت، مهندسی استخراج نفت ـ حفاری و مهندسی استخراج نفت ـ بهرهبرداری از منابع نفت میباشد، در دانشگاه صنعت نفت از سال 1378 دایر شده است. اساس دروس این رشته در همه گرایشها مبتنی بر مکانیک سیالات، دینامیک گازها، ترمودینامیک سیالات، انتقال جرم و اقتصاد مهندسی است و هدف آن تربیت مهندسین کارآمدی است که بتوانند روشهای بهینه بهرهبرداری از منابع نفت و گاز را طراحی و اجرا کنند.
گرایش مهندسی اکتشاف
اولین مرحله برای بهرهبرداری یا برداشت نفت، کشف حوزههای نفتی است که این کار توسط لرزه نگاری انجام میگیرد. مهندسین اکتشاف، امواج صوتی را به اعماق زمین فرستاده و سپس امواج برگشتی را اندازهگیری و پردازش میکنند تا به وجود یا عدم وجود نفت در درون زمین پی ببرند. این گرایش ارتباط نزدیکی با زمینشناسی دارد.
دروس تخصصی گرایش مهندسی اکتشاف
ژئوفیزیک، ژئوشیمی آلی (نفت)، تخمین و ارزیابی ذخایر نفتی، زمینشناسی ایران و مناطق همجوار، روشهای افزایش برداشت از مخازن، عملیات زمینشناسی ایران، مهندسی مخازن نفت، میکروپالئونتولوژی، اصول حفاری، گل حفاری و سیمانکاری چاهها، زمینشناسی نفت، چاهنگاری، زمینشناسی مهندسی، زمین ساخت، مکانیک محیطهای ناپیوسته سنگی، زمینشناسی مناطق دریایی، زمینشناسی عمومی، سنگشناسی (رسوبی ـ آذرین و دگرگونی)، کانیشناسی، برداشت زمینشناسی، زمینشناسی ساختمانی، فتوژئولوژی و سنجش از راه دور، پتروفیزیک،مکانیک سیالات، فسیلشناسی(دیرینهشناسی)، رسوبشناسی، چینهشناسی، بررسی فنی ـ اقتصادی، مبانی مهندسی نفت، زمینشناسی زیرزمینی.
گرایش مهندسی حفاری
طراحی تجهیزات حفاری و انجام عملیات در مناسبترین شرایط و ارزیابی اثرات تکنولوژی حفاری و استخراج بر محیط زیست کشور و ارائه راههای مناسب برای جلوگیری از تخریب آن، جزو فعالیتهای این گرایش است. یک مهندس حفار روشهایی را ارائه میدهد که هزینه حفاری را پایین و راندمان کار را بالا میبرد.
گرایش مهندسی مخازن نفت
دانش مهندسی مخازن به این میپردازد که ما در یک حوزه نفتی در اعماق زمین مثلاً در عمق 2 یا 3 هزار متری چه مقدار نفت و گاز داریم و چه مقدار از آن قابل دسترسی میباشد و با چه سرعتی میتوان از مخزن مورد نظر برداشت کرد؟ مهندسی نفت گرایش مخازن، نوع مخزن نفت یا گاز و همچنین فشار، دما و عمق آن از سطح زمین را مشخص میکند زیرا موارد فوق در نحوه برداشت و استخراج نفت از مخازن تأثیر دارد.
دروس تخصصی گرایش مهندسی مخازن نفت
مکانیک سیالات دو فازی، انتقال جرم، ترمودینامیک، مهندسی مخازن، مطالعات مخازن، عملیات بهرهبرداری، روشهای افزایش وبرداشت مخازن، مدیریت و صیانت از مخازن. گرایش مهندسی بهرهبرداری از منابع نفت امروزه اکثر مخازن نفت کشور ما دچار افت فشار شدهاند به همین دلیل نفت به صورت طبیعی به سطح زمین نمیرسد و در نتیجه حضور مهندسین بهرهبرداری از منابع نفت، یک ضرورت اجتناب ناپذیر است. افرادی که با استفاده از روشهای علمی بهتر و اصولیتر، از مخازن نفتی بهرهبرداری میکنند.
دروس تخصصی گرایش مهندسی بهرهبرداری از منابع نفت
مکانیک سیالات دوفازی، اصول ژئوفیزیک اکتشافی، مهندسی مخازن ، مهندسی حفاری، عملیات بهرهبرداری، روشهای افزایش و برداشت از مخازن، تخمین مخازن در چاههای اکتشافی، آزمایشگاه نفت.
تواناییهای لازم
علاوه بر دو درس ریاضی و فیزیک که دو درس پایه در تمامی رشتههای مهندسی از جمله رشته مهندسی نفت است، درس زبان انگلیسی نیز در این رشته اهمیت ویژهای دارد. در ضمن به دلیل اینکه نوع کار فارغالتحصیلان این رشته سنگین است و محیط کارشان نیز خارج از شهر است، دانشجویان این دانشگاه از بین داوطلبان مرد انتخاب میشوند. برای مثال یک مهندس حفاری در وزارت نفت باید 15 روز خارج از شهر و دور از خانواده باشد و سپس یک هفته مرخصی دارد.
موقعیت شغلی در ایران
قطعاً اولین بازار کار موجود برای فارغالتحصیلان این رشته وزارت نفت است اما دانشگاه صنعت نفت در حال حاضر دانشجویان این رشته را بورسیه نمیکند بلکه اگر سطح علمی دانشجویی خوب باشد، در نهایت جذب وزارت نفت میشود. البته در حال حاضر بیش از 70 درصد از دانشجویان جذب وزارت نفت میشوند و مابقی آنها نیز جذب صنایع شیمایی خصوصی میشوند چرا که بیشتر واحدهای رشته مهندسی نفت با رشته مهندسی شیمی مشترک است.
مهندسی نفت
معرفی از نگاهی دیگر
مقدمه
موتور زمين با نفت مي چرخد. اين جمله شايد کمي اغراق آميز به نظر برسد اما با نگاهي اجمالي به منابع انرژي در جهان متوجه مي شويم که بيشترين انرژي جنبشي ،شيميايي و حرارتي از نفت استخراج مي شود.
محصولات متعددي از نفت استخراج مي شود . بنزين شايد مهمترين محصول مشتق شده از نفت باشد. فرآورده هاي دارويي ،پارچه ها والياف، کودهاي شيميايي، پلاستيک ها، چسب ها ،فرآورده هاي آرايشي بهداشتي از نفت بدست مي آيند. کشور ما به عنوان يکي از کشورهاي است که بزرگترين منابع نفتي و گازي دنيا را دارد و تربيت نيروي انساني در اين زمينه براي آينده اين صنعت بسيار ضروري به نظر مي رسد.
گرايش هاي کارشناسي نفت:
اکتشاف نفت
استخراج
بهره برداري
مخازن نفت
اين رشته در دانشگاه صنعت نفت در سال 1378 دايرشد و شامل گرايش هاي بالا مي باشد. هم اکنون اين رشته در دانشگاههاي زير تدريس مي شود
دانشگاه تهران – 20 نفر
دانشگاه حکيم سبزواري – 25 نفر
دانشگاه شيراز – 25 نفر
دانشگاه صنعت نفت- 157 نفر – در چهار گرايش
دانشگاه امير کبير- 30 نفر
دانشگاه شريف – 25 نفر
دانشگاه فني گرمسار – 35 نفر
مرکز آموزش عالي لامرد -20 نفر
البته اين رشته از طريق پذيرش مناطق محروم نيز در برخي از دانشگاهها ارائه مي شود.
در دانشگاه پيام نور نيز اين رشته با گرايش صنايع گاز و طراحي فرايند هاي صنايع نفت ارائه مي شود
اساس دروس اين رشته در همه گرايش ها مبتني بر مکانيک سيالات ،ديناميک گازها، ترموديناميک سيالات ،انتقال جرم و اقتصاد مهندسي است. هدف آن تربيت مهندسين کارامدي است که بتوانند روش هاي بهينه بهره برداي از منابع نفت و گاز را طراحي و اجرا کند.
گرايش اکتشاف:
کشف حوزه هاي نفتي اولين مرحله از بهره برداري نفت است. اساس اين کار بر مبناي لرزه نگاري است. امواج صوتي به اعماق زمين فرستاده شده و با تحليل و اندازه گيري آن به منابع نفتي پي مي برند. زمين شناسي در اين گرايش بسيار مهم است.دروس تخصصي گرايش اکتشاف به شرح زير مي باشد:
ژئوفيزيک، ژئوشيمي آلي (نفت) ، تخمين و ارزيابي ذخاير نفتي ، زمين شناسي ايران و مناطق همجوار، روش هاي افزايش برداشت از مخازن،عمليات زمين شناسي ايران ، مهندسي مخازن نفت، ميکرو پالئونتولوژي،اصول حفاري ، گل حفاري و سيمان کاري چاه ها، زمين شناسي نفت،چاه نگاري، زمين شناسي مهندسي، زمين ساخت، مکانيک محيط هاي ناپيوسته سنگي، زمين شناسي مناطق دريايي، زمين شناسي عمومي ، سنگ شناسي و غيره…
گرايش استخراج:
طراحي تجهيزات حفاري و انجام عمليات در مناسب ترين شرايط و ارزيابي اثرات تکنولوژي حفاري و استخراج بر محيط زيست کشور و ارائه راه هاي مناسب براي جلوگيري از تخريب آن از جمله فعاليت هاي اين گرايش است. در اين گرايش تلاش بر تربيت متخصصاني است که هزينه استخراج نفت را کاهش و راندمان کار را افزايش دهند
دروس تخصصي :
مباني مهندسي برق، ديناميک، مهندسي حفاري، سيمان حفاري، گل حفاري، مهندسي حفاري پيشرفته،اسيد کاري در عمليات و غيره ..
گرايش بهره برداري:
امروزه اکثر مخازن نفت کشور دچار افت فشار شده اند به همين دليل نفت به صورت طبيعي به سطح زمين نمي رسد. در نتيجه حضور مهندسين بهره برداري از نفت اجتناب ناپذير است. افرادي که دانش علمي و اصولي تري از بهربرداري از مخازن نفتي دارند.
دروس تخصصي:
مکانيک سيالات دو فازي، اصول ژئوفيزيک اکتشاف،مهندسي مخازن ، مهندسي حفاري، عمليات بهره برداري، روش هاي افزايش و برداشت مخازن، تخمين مخازن در چاه هاي اکتشافي، آزمايشگاه نفت.
گرايش مهندسي مخازن:
اين گرايش به مقدار نفت در اعماق زمين مي پردازد اينکه چه مقدار نفت و گاز داريم ؟ و چه مقدار آن قابل دسترسي مي باشد؟ و با چه سرعتي مي توان از مخازن برداشت کرد؟ فشار، دما ،عمق مخازن از مسائل مهم اين گرايش است.
دروس تخصصي:
مکانيک سيالات دو فازي، انتقال جرم، ترموديناميک، مهندسي مخازن، مطالعت مخازن، عميلات بهرهبرداري، روش هاي افزايش و برداشت و غيره
توانايي هاي لازم:
علاوه بر دو درس رياضي و فيزيک که دو درس پايه تمامي رشته هاي مهندسي از جمله نفت است ، درس زبان انگليسي نيز در اين رشته اهميت ويژه اي دارد نوع کار دشوار و سنگين است و اکثرا در خارج شهر و دور از خانه مي باشد.
موقعيت شغلي در ايران:
قطعا اولين بازار کار متخصصان اين رشته وزارت نفت مي باشد. البته دانشگاه صنعت نفت دانشجويان اين رشته را بورسيه نمي کنند . البته اگر سطح آنها بالا باشد آنها را جذب خواهد کرد.صنايع شيميايي که در شرکت هاي خصوصي وجود دارد بازار کار ديگري براي اين فارغ التحصيلان مي باشد.
دیدگاهتان را بنویسید